Satrai Cycle - Handcrafted Steel Bicycles | Güney Asya Turu – Bölüm 4

Güney Asya Turu – Bölüm 4

Melih Akdoğan — Mon, 07 Apr 2025 16:50:13 +0000

Kandal bölgesinde kuzeye doğru ilerledikten sonra, başkent Phnom Penh’in hizasına ulaştım. Artık karşıya geçmenin zamanı gelmişti. Bir feribota binerek Mekong Nehri’nin öte yakasına geçtim ve başkenti keşfetmeye başladım.

Dünkü rotamı aslında bugünü düşünerek biraz ayarlamıştım; başkente yakın olayım ama şehir içinde de olmayayım istiyordum. Sabah erken saatlerde rahatça Phnom Penh’e varmak niyetindeydim. İstesem gece de başkente ulaşabilirdim ama bir gece daha çadırda kalıp hem maliyetleri azaltmak hem de doğayla baş başa vakit geçirmek bana daha cazip geldi.

Gerçi bu turda maliyet kaygım pek yok. Hatta, bu bölgelerde birkaç yıl boyunca rahatça gezebileceğim kadar bir bütçeyi zaten banka hesabımda bu yolculuk için ayırdım. Ama çadırda kalmayı seviyorum. Özellikle gün batımına yakın bir saatte çadır kurmak, ardından günün kalan kısmının tadını çıkarmak benim için büyük bir keyif.

Areiksart Limanı’ndan ayrıldıktan sonra, Mekong Nehri üzerinden geçerek Phnom Penh’e ulaştım.

İndiğim liman, Royal Palace’a oldukça yakındı. Bu kadar yaklaşmışken hemen oraya gidip sarayı görmek istedim. Geniş ve dümdüz yollarda ilerlerken araç trafiğinin neredeyse hiç olmaması hoşuma gitti; sakin bir atmosfer vardı.

Royal Palace’a vardığımda, kapıdaki görevliye yaklaşıp içeriye girdikten sonra hemen kapı arkasında bulunan ağaca bisikletimi kilitleyerek sarayı gezmek istediğimi söyledim. Ancak ne yazık ki bu talebim nazikçe de olsa reddedildi. Etraftaki insanların tavırları ve genel ortam ise bana pek güven vermedi, bu yüzden bisikletimi dışarıda bırakmak istemedim.

Tam o sırada, sarayın kapısında Hollandalı bir bisikletçi ile karşılaştım. “Ben bıraktım, bir şey olmaz” gibisinden bir şeyler söyledi ama benim durumum biraz farklıydı. Bisikletimin üzerinde çalınması sadece saniyeler sürecek eşyalar, çantalar vardı. Bisikletim yerinde kalsa bile, üzerindeki ekipmanlar tehlikedeydi. Bu riski almak istemedim.

Royal Palace hayalim başka bir zamana kaldı. Ben de yoluma devam edip biraz daha ilerleyerek şehir merkezine doğru geçtim.

Saat henüz sabah 11 civarıydı. Daha önceden Airbnb üzerinden bir ev kiralamıştım, ancak ev sahibi saat 15.00’ten önce check-in yapmak istersem %50 ek ücret ödemem gerektiğini söyledi. Yahu ev boşsa, senin için ne fark eder Allah aşkına? Bu tür küçük kurnazlıklar beni gerçekten yoruyor. Yol uzun, hayat kısa; böyle basit hesaplar peşinde koşanlara katlanmak zorunda değilim. Ben de rezervasyonu iptal ettim. Belki %50 fazladan kazanmaya çalışırken, %100’ü kaybetmenin ne demek olduğunu anlar.

Sonrasında başka bir Airbnb buldum; bu seferki ev, S-21 Tuol Sleng Hapishanesi’ne oldukça yakın bir sokaktaydı. Asıl amacım, bisikletimi güvenli bir yere bırakıp günün geri kalanında şehri keşfetmekti. Evin sahibi çok tatlı bir kadındı; yardımsever, anlayışlı ve sıcak bir ev sahipliği sundu. Bazen tanımadığınız bir insan, tüm gününüzün tonunu değiştirebilir.

Kaldığım ev, Netflix’te yayınlanan “Önce Babamı Öldürdüler” adlı filmin giriş sekansındaki eve çok benziyordu. Bu film, Kamboçya’nın karanlık geçmişini — Pol Pot rejimi ve Kızıl Khmerler’in korkunç yönetimini — anlatıyor. Yönetmenliğini Angelina Jolie’nin yaptığı bu filmi mutlaka izlemenizi öneririm. Kamboçya’yı sadece egzotik bir coğrafya olarak görmek değil, geçmişin izlerini anlamak da bu topraklarda yolculuk etmenin bir parçası olmalı.

Eve vardığımda, günlerin yorgunluğu bedenimde iyice hissedilir olmuştu. Sıcak bir duş, sadece fiziksel kirleri değil, zihindeki ağırlıkları da bir nebze alıp götürüyor. Bazı eşyalarımı şarja taktım ve fazla oyalanmadan dışarı çıkıp S-21 Tuol Sleng Hapishanesi’ne doğru yürümeye başladım.

Her ne kadar adı hâlâ “hapishane” olsa da, burası artık bir soykırım müzesi. Oysa geçmişte bir okulmuş; çocukların kahkahalarının yankılandığı, umut dolu bir yer… Ne ironidir ki, zamanla bilginin yuvası olan bir bina, korkunun, işkencenin ve ölümün merkezine dönüşebiliyor. 1975-1979 yılları arasında, Kızıl Khmerler bu ülkeyi adeta bir toplama kampına çevirdi. Bu binada yaklaşık 17.000 kişi hapsedildi ve sadece 12 kişi hayatta kalabildi.

Müzenin içine henüz girmeden bile mekânın ağırlığı üzerinize çöküyor. Etrafı saran yüksek, sarıya boyalı duvarlar… Üzerlerindeki paslı dikenli teller… Pasın yağmurla karışıp duvarlarda bıraktığı koyu kahverengi izler… Zaman, bu duvarlara sadece iz bırakmamış, acının ve utancın silinmeyen hatıralarını da kazımış.

Giriş kapısı çirkin, neredeyse itici. Kapıda bekleyen güvenlik görevlilerine baktığınızda, bazılarının bir zamanlar bu rejime hizmet etmiş olabileceğini düşünmeden edemiyorsunuz. İnsan yüzleri bazen tarihi anlatır; bazen de gizler.

İçeri girer girmez, sizi büyük bir pano karşılıyor. Üzerinde o dönem bu hapishanede geçerli olan kuralların yazılı olduğu bir belge… Hemen yanında da İngilizce çevirisi yer alıyor. Kurallar öyle katı, öyle insafsız ki; sanki bir insanı sadece bedenen değil, ruhen de yok etmek için yazılmış gibiler.

İşte kurallar:

Sorularıma doğru ve doğrudan cevap ver. Kaçamak yanıtlar verme.
Gerçekleri gizlemeye çalışma; bana karşı çıkman kesinlikle yasaktır.
Aptal numarası yapma; sen bir karşı-devrimcisin.
Sorularıma hemen cevap ver; düşünerek zaman kaybetme.
Bana devrim hakkında ya da küçük ahlaksızlıkların hakkında konuşma.
Elektroşok veya dayak sırasında kesinlikle ağlama.
Hiçbir şey yapma; otur ve emirlerimi bekle. Eğer emir yoksa sessiz kal. Sana bir şey yapmanı söylediğimde hemen yap, itiraz etme.
Kampuçya hakkında bahaneler uydurma; hain sırlarını gizleme.
Yukarıdaki kurallara uymazsan, elektrik kablosuyla çok sayıda dayak yiyeceksin.
Eğer kurallarımdan birine bile karşı gelirsen, on kamçı veya beş elektroşok alacaksın.

Eski okul binası, dört ayrı bloktan oluşuyor. Her biri üç katlı ve her katta yaklaşık dört-beş sınıf bulunuyor. Bir zamanlar çocuk seslerinin yankılandığı bu sınıflar, Kızıl Khmerler döneminde tıklım tıklım mahkumlarla doluydu muhtemelen. Kamboçya’nın boğucu sıcağında, bu daracık odalarda nefes almak bile bir işkenceye dönüşmüş olmalı. Dışarıdan bakan biri için sıradan görünen duvarlar, içeride yaşanan dehşetin izlerini hâlâ taşıyor.

Her odanın duvarında bir fotoğraf yer alıyor. Bu kareler, rejimin devrilmesinin hemen ardından, bir Kamboçyalı fotoğrafçı tarafından çekilmiş. Fotoğrafları burada paylaşmam mümkün değil, ama size gözlerimle gördüğüm şekilde betimleyebilirim:

Sınıfın ortasında demirden bir yatak duruyor — hâlâ orada, olduğu gibi. Yatak üzerinde sünger yok, sadece bir somya. Üzerine kaynaklanmış ayakların bileklerden bağlandığı boğumlu yapıda bir demir çubuk var. Yatakta bir ceset yatıyor. Ve yataktan süzülerek yere akan kan, oda boyunca yayılmış, kurumuş bir göl oluşturmuş. Bir zamanlar öğrenme ve umutla dolu bu sınıflar, insanlık tarihinin en karanlık anılarından bazılarını taşıyor artık.

İlk bina, genellikle kalabalık hücreler olarak kullanılmış. İkinci bina ise daha çok tek kişilik hücrelerden oluşuyor. Alt kattaki hücreler betonarme, üst katlardakiler ise ahşap. Muhtemelen zaman yoktu; hızla bir hapishaneye dönüştürülmesi gerekiyordu buranın. Orijinal sınıfların duvarlarına delikler açılarak alanlar birbirine bağlanmış. Yani bir eğitim yapısı, adım adım bir işkence merkezine çevrilmiş. Üçüncü bina da benzer şekilde düzenlenmişti.

Son bina ise bir müze işlevi görüyor. Belgeler, fotoğraflar, işkence aletleri, kurbanlara ait eşyalar ve hatta kafatasları sergileniyor. Duyguların donduğu, zamanın sustuğu bir yer burası. Burada ayrıca birçok dikkat çekici hikâyeye de yer verilmişti. Bunlardan biri, Kanadalı denizci Stuart Robert Glass’a ait.

Glass, bir fırtına sonrası teknesiyle Kamboçya sularına sürüklenmişti. Yanlış zamanda, yanlış yerdeydi. Kızıl Khmer deniz devriyeleri tarafından yakalanıp S-21’e getirildi. Burada, tıpkı o dönemde hapsedilen diğer altı Batılı gibi, CIA ajanı olduğu iddiasıyla işkencelere maruz bırakıldı ve öldürüldü. Gerçeğin önemi yoktu; önemli olan, rejimin inşa ettiği sahte gerçeklikti. Acı, sadece içeridekileri değil, ülkenin tüm hafızasını delip geçmişti.

Müze ziyaretinden sonra enerjim tamamen tükenmişti. İnsanlık tarihinin karanlık yüzüyle bu kadar doğrudan yüzleşmek, kolay kaldırılacak bir yük değil. Bir insanın, bir başka insana böylesine işkenceler yapmış olması, sadece bilgi olarak değil, bir his olarak içime işledi.

O günden sonra, bisikletimin üzerindeki saatler boyunca aklım hep buradaydı. Pedal çevirirken bile düşüncelerim bu duvarlarda takılı kaldı. Yol ilerliyordu ama ben, S-21’in duvarlarında sıkışıp kalmıştım sanki. Bazen beden değil, ruh geride kalır. Ve onu geride bırakmak, çoğu zaman yolculuğun en zor kısmıdır.

S-21’den çıktıktan sonra başka bir şey yapacak gücüm kalmadı açıkçası. Zihnim susmuyor. Yolumun bir sonraki durağı aslında “Killing Fields”, yani “Ölüm Tarlaları” olacaktı. Kimse kusura bakmasın ama burayı gezecek yada gezdikten sonrasını kaldırabilecek psikoloji bende yok ne yazık ki. Burası, S-21’de işkenceyle öldürülen insanların ve ülke genelinde katledilen diğer milyonlarcasının gömüldüğü bir alan. Yaklaşık 20.000 toplu mezarın bulunduğu, 1.3 milyon insanın gömüldüğü bir yer. Ülke genelinde ise 2.2 milyona yakın insan öldürülmüş. O zamanlar nüfusun 8 milyon olduğunu hesaba katarsak ülkenin %25’i öldürülmüş maalesef. Kimler ne koşullara göre öldürülüyor derseniz eğer bunun öyle katı kuralları, sorgulaması, araştırması yok. Örneğin gözlüklü bir bireyseniz siz aslında entelektüelsiniz. Çok kitap okuduğunuz için gözleriniz bozulmuş. Ellerinizde nasır yoksa siz seküler bir insansınız, tarlada çalışmamışsınız ve çalışamazsınız. Kısacası siz devrim karşıtınız ve öldürülmelisiniz. Doktorlar, öğretmenler, eli kalem tutan herkes neredeyse öldürüldü. O sebeple ülkenin İQ ortalaması şu an çok düşük ve okuma yazma oranı hala %75. Çünkü eğitmenler ölünce yerlerine yeni öğretmenler gelmesi çok uzun yıllar sürmüş. Sizin öğretmen olmanız için önce eğitim almanız gerekiyor, eğitim alamazsanız siz bir başkasını nasıl eğiteceksiniz ki? Kızıl kmer rejiminde okullar olmayacaktı. Okullar insanları bilgili ve dolaylı yoldan kapitalist yapıyordu. Pol pot ise kapitalizm’e karşıydı. Fransa’da eğitim görürken tarım ideoljisi üzerine fikirler geliştirmişti ve ülkesine dönünce bunu denedi. Kamboçya’yı bir tarım cennetine dönüştürmek isterken buna karşı çıkan herkes öldürüldü. Ölenlerin bir kısmının ölüm sebebi de aşırı yorguluk, açlık vs idi. Ülkede şehirler boşaltılarak herkes kırsala yönlendirildi ve ülkede 4 sene boyunca resmen bir şey denendi.

Ama oraya gitmeye cesaretim yoktu, en azından bugünlük. Zihinsel dayanıklılığımın sınırına dayanmıştım. Zaten bu tarz soykırım müzeleri dünyanın birçok yerinde ibret olsun diye ücretsizken, burada 10 dolarlık bir giriş ücreti alınması düşündürücüydü. Mevcut başbakanın, zamanında Pol Pot rejiminde orta rütbeli bir komutan olduğunu da biliyorken… bazı şeylerin yalnızca isim değiştirdiğini, sistemin özünün hep aynı kaldığını fark ediyorsunuz. Bazen zaman bile bir şeyi iyileştiremiyor.

Eve dönüş yolumda bir anda karşıma “Pizza Company” çıktı. Güney Asya’da oldukça yaygın olan bir pizza fast food zinciri. Kamboçya’da sadece büyük şehirlerde bulabiliyorsunuz, o da denk gelirse. Uzun zamandır aç hissediyordum, çünkü alıştığım tarzda yiyecekleri bulmak burada epey zor. Kamboçya mutfağı oldukça sade. “Lok Lak” ve “Amok” gibi iki bilinen yemekleri var ama kırsalda hijyen endişeleri yüzünden bunları denemek içimden gelmedi. Buralarda ishal rahatsızlığı geçirmek, tur boyunca yaşanacak en tatsız tecrübelerden biri olabilir (ki ne yazık ki kaçınılmaz bir şekilde bir noktada ishal oluyorsunuz).

Pizza, o an için bir mucize gibiydi. Özlemini çektiğim bir tanıdıklık. Hele ki birkaç gün önce yaşadığım pizza dolandırıcılığından sonra… Evet, doğru duydunuz: pizza dolandırıcılığı.

Burada “Cambodian Pizza” ya da “Khmer Pizza” adı altında satılan bir şey var. Aman Allahım. Pizza İtalya’da doğdu ama burada resmen ölmüş. Ülkenin her köşesinde satılan hazır, poşetlenmiş bir pizza tabanı var. Neredeyse hiçbir dükkân kendisi hamur açmıyor. Tabanın üzerine balık soslu bir karışım sürülüyor — evet, yanlış duymadınız, balık soslu! Peynir yerine ne olduğu belirsiz, plastik kıvamlı bir şey eritiliyor. Üzerine ananas ve bir avuç alakasız malzeme atılıyor. Ve ortaya çıkan şey… bir pizza değil, şekerli bir pasta gibi. Dilinizde yükselen şekerle birlikte açlık duygusu daha da artıyor. Karın doyurmaya girdiğiniz bir yerden hayal kırıklığı ile ayrılıyorsunuz. Gözünüzün önünde dönerler, dürümler, kebaplar dönmeye başlıyor. Kendi kendinize söz veriyorsunuz: “Düzgün bir şehre gittiğimde kusana kadar yiyeceğim.”

Ve bu tuzağa iki kez düştüm. Üstelik bu “şaka” da hiç ucuz değil. 8 dolar ödedim. Aşağıda resmini paylaştım, kıyas yapabilmeniz adına orta boy elim ile birlikte fotoğrafını çektim. Hani bir belgesel var ya, ülkelerin kendine has dolandırıcılık hikâyelerini anlatıyor… İşte bu pizza kesinlikle o programda yer almalı. Adına “Khmer Pizza” dedikleri şey, batılı bir gezgin için aslında umut dolu bir açlığın karaya oturmasından ibaret bir durum. Aç aç gezerken pizza tabelası görüyorsunuz ve ardından yediğiniz şey bu 😀

Ama o gün gerçek bir pizzaya ulaşabildim. Ve bu küçük zafer, içimdeki yorgunluğu biraz olsun bastırdı. Bazen kendini avutmak bu oluyor işte: bir hapishanenin gölgesinden geçip bir pizzacının köşesinde ruhun açlığını bastırarak teselli bulmak ve gördüklerini unutmaya çalışmak.

Pizza sonrası biraz daha oyalanmak istedim. Yakındaki bir kahvecide oturdum, insanları izledim, sessizliğin içindeki sesleri dinledim. Kamboçya sıcağı, gün boyu üzerimde taşıdığım teri çoktan kurutmuştu. Odaya döndüğümde akşam olmuştu. Öğlen yıkayıp balkona astığım çamaşırlar kupkuruydu. Bu ülkede çamaşır asmak için zamanlama değil, sadece birkaç saat gerekiyor.

Çamaşırlarımı katlayıp çantalarıma doldururken telefonuma bir mesaj düştü. Facebook’tan Merve… “Phnom Penh’e gelince haber ver.” yazmış. Muhtemelen önceki günler paylaştığım birkaç fotoğraftan sonraki durağımın burası olduğunu anlamış. Gülümseyerek “Zaten buradayım.” diye yanıt verdim. He buluşalım o zaman dedik. Hatta Merve mayoların varsa getir, havuzumuz var dedi. Hemen yola çıktım.

Henüz 20 dakika bile geçmeden buluşmuştuk. Kaldığımız yerler neredeyse yürüme mesafesindeymiş. Hayat bazen hiçbir plan yapmadan, sadece bir anın peşinden gidince karşına küçük mucizeler çıkarıyor. Merve bu şehirde yaşıyor; tıpkı benim gibi bisikletle dünyayı dolaşmayı seven bir gezgin. Yıllar önce, bir gece boyunca kendisini ve arkadaşını ağırlamıştım. O gün, sadece yol üstünde tanıştığım bir gezginken şimdi başka bir ülkede, başka bir gecede, tekrar karşıma çıkıyordu. Gerçekten tuhaf ama güzel bir tesadüf. Teras katında çay içtik ve Phnom Penh’i izledik. Ghost Buildingleri anlattı, şehir hakkında epey bilgi aldım.

Daha sonrasında dışarı çıktık, geceyi yakınlarda bulunan bir bira atölyesinde geçirdik. Mekân kendi birasını üretiyordu ve atmosferi oldukça samimiydi. Sonra başka bir bara daha uğradık. Yolculuk, yorgunluk, şehir, bisikletler ve hayat üzerine konuştuk. Sohbet uzayıp giderken saat neredeyse gece yarısını bulmuştu. Sabah erken yola çıkacağım için 12 gibi vedalaşıp evime döndüm.

Güzel sohbeti ve enerjisiyle bu akşamı özel kılan Merve’ye bir kez daha teşekkür ederim. Şehirlerden geriye bazen bir manzara, bazen bir tat, bazen hüzün, bazense yalnızca bir yüz hatırlanır. Bu akşam, hepsinden birazdı. Phnom Phen anılarımda böyle kalacak. Ama bu şehire hayatım boyunca bir daha uğramayı düşünmüyorum. Bence burada kötü anılardan ve acıdan başka bir şey yok.

Sabah 6.30 gibi evi terkettim ve yola koyuldum. Başkentten çıkmak 2 saatten uzun sürdü tabi. Bir noktada tekrardan toprak yollara bağlandım. Buradan Khampong Chhang adlı yüzen köye kadar maceralarım devam edecek 🙂

Güney Asya Turu – Bölüm 3

Melih Akdoğan — Sat, 29 Mar 2025 20:33:23 +0000

Seyahate çıkıp da bir şey kaybetmeyen var mı? Ho Chi Minh’de kaldığım evi sabah terk ederken defalarca dolaşıp hiçbir şey unutmadığımdan emin olmama rağmen, Komoot uygulamasının oluşturduğu rotada şehrin dar sokaklarında ilerlerken banyo kapısının arkasında havlumu unuttuğumu hatırladım. Artık yeni bir havlu almayacağım ve bu hatamın cezasını turun sonuna kadar çekmeliyim ki bir daha bir şey unutmayayım. Planım basit: Duş aldıktan sonra üzerimden çıkan giysileri ters çevirerek onlarla kurulanacağım.

Bu arada, Komoot’un şehir içindeki gravel rotaları tam bir keşmekeş! Şehirde yaşayan herkesin bildiği, uyuşturucu ticaretiyle anılan mahallelerden birine soktu beni. Sokaklar giderek daraldı, en sonunda yol tamamen bitti ve bir evden diğerine geçen geçitlere dönüştü. Geri dönmek zorunda kaldım. Ancak nihayet bu kaostan çıkıp Vietnam’ın gerçek doğasına kavuştum.

Yaklaşık 10-15 kilometre asfalt yolda ilerledikten sonra tamamen toprak yola geçtim. Solumda bir nehir, sağımda ise sık bir orman vardı. Akşam saatlerine doğru sınıra yaklaşırken cebimde kalan son Vietnam paralarını harcamam gerekiyordu. Şirin bir evin altında yemek yapan bir ablanın dükkânına girdim ve Vietnam mutfağının klasiklerinden “Pho” çorbasını içtim. Çorbanın sıcaklığı ve lezzeti yorgunluğumu bir nebze hafifletti. Bu arada elektronik cihazlarımı da şarja takarak doldurdum.

Günün sonunda 95 kilometre pedal çevirerek Vietnam-Kamboçya sınırına, yani Bavet kapısına ulaştım. Vize işlemleri yaklaşık 20 dakika sürdü ve 35 dolar karşılığında giriş yaptım. Hemen ardından döviz bürosu aramaya başladım ama şaşırtıcı bir şekilde bulamadım. Genellikle yeni bir ülkeye girdiğinizde döviz bozdurmak isteyenler üzerinize atlar ama burada öyle bir şey olmadı.

Biraz ilerleyince bir dükkân bulup SIM kart satın almak istedim. Kamboçya’da SIM kart olayı biraz ilginç. 2-3 dolar civarında bir SIM kart alıyorsunuz ve sonrasında 4000 ya da 5000 riel karşılığında 15 GB internet paketi yükleyebiliyorsunuz. Fakat bu paket sadece 1.5 hafta geçerli. Ülkemizde eskiden satılan kontör kartları gibi bir sistem var. Bu kartları hemen her yerde bulup alabiliyorsunuz. Dükkândaki kadın Çinliydi. Biraz sohbet etmeye çalıştım, Çin’e gittiğimi ve ülkesini çok sevdiğimi söyledim ama pek ilgili görünmedi. Neyse ki SIM kart işini hallettim, toplamda 5 dolara mal oldu. O sırada ülkede neden döviz bürosu olmadığını anladım: Dolar, Kamboçya’nın resmi para birimiyle birlikte kullanılıyor! 4000 riel, 1 dolara eşit. Ancak bu durum, zamanla bir dolandırıcılık yöntemi hâline dönüşmüş.

Örneğin, bir bakkaldan kutu kola alıyorsunuz, fiyatı 1 dolar. Ertesi gün başka bir yerde aynı kola bu kez fiyatı 2 dolar olabiliyor. Aynı ürün farklı yerlerde değişken fiyatlara satılıyor çünkü ülkede en düşük nominal değer olarak dolaşımda olan para birimi 1 dolar. Ara değerler daha doğrusu cent yani bozuk paralar olmadığı için değeri 1.5 dolar olan bir ürünü 2 dolara satmak zorundalar. Buçuklu bir fiyatlandırma mümkün olmuyor. Ya 1 dolar ya da 2 dolar ödüyorsunuz. Üstelik Kamboçya’ya gitmeden önce mutlaka dolarlarınızı 20’lik veya 50’lik banknotlar hâlinde yanınıza alın. Çünkü 100 dolar, burada küçük bir işletmenin haftalık cirosuna denk düşebilir ve dükkan sahibi size para üstü çevirmek için komşu esnaflar ile konsorsiyum yapmak zorunda kalabilir. Ben genellikle dolar verip üzerini riel olarak aldım, böylece ileride yapacağım harcamalarda riel kullanarak daha az kayıp yaşadım.

Bavet şehrine gelince… Burası tam anlamıyla Çinliler tarafından ele geçirilmiş bir şehir. Her yerde kumarhaneler var. Büyük ihtimalle Vietnamlı ve Çinli turistlere hizmet veriyorlar. Kamboçya’da dikkatimi çeken en büyük şeylerden biri, ülkenin Çin’in ekonomik pençesi altına girmiş olmasıydı. Çin, burayı tele-dolandırıcılık faaliyetleri için bir arka bahçeye çevirmiş. Birçok Türk vatandaşı da bu dolandırıcılık şebekelerinde esir olarak çalıştırılıyor. Yanlış duymadınız, esir olarak! Google’da “Kamboçya esir Türkler” diye ararsanız bununla ilgili haberleri görebilirsiniz. Hatta Murat Ağırel’in bu konuda yaptığı detaylı bir araştırma videosu bile youtube’ta var.

Bavet şehrinin çıkışına doğru gelince haritama baktım ve yakınlarda bir göl gördüm. Bisikletimi hemen oraya doğru çevirerek gece kamp yapmak için uygun olacağını düşündüm. Gölden su içmek için gelen sığırlardan dolayı zemin oldukça kötüydü. Küçücük çadırıma dümdüz bir alan bulmakta oldukça zorlandım. Vietnam’dan aldığım yiyecekler ile akşam yemeğimi hazırladım ve çadırıma çekilmek zorunda kaldım. Göller güzel ama sivrisinekleri unuttum 🙂 Asya’nın sivrisinekleri de oldukça acayip. Memleketimde sivrisinek ısırıkları ertesi gün geçerken burada sivrisinek yaraları 20-25 gün iyileşmiyor, kendinize dikkat edin. Böylece seyahatimin ilk gününü geride bıraktım. Önümde Kamboçya’nın bilinmezliklerle dolu yolları vardı ve daha keşfedecek çok şeyim bulunuyordu.

Sabah çadırımdan çıktığımda dışının tamamen nemle kaplı olduğunu gördüm. Açıkçası, böylesine sıcak bir iklimde kış ayında bu kadar yoğun nem beklemiyordum. Ancak doğa, insanın bildiğini sandığı şeyleri sürekli sorgulatan bir öğretmendir. Muhtemelen su kenarında olmamdan dolayı sabah aşırı neme maruz kaldım. Hızla eşyalarımı toparladım ve yola koyuldum. Vietnam’dan yanıma aldığım birkaç muz ve bisküviyle kahvaltımı yaptım. Gecenin dinginliğinden sonra, yeni bir günün enerjisiyle pedallarımı çevirmeye başladım.

Kamp yaptığım noktadan ayrıldıktan sonra yol giderek kötüleşti. İki pirinç tarlasının arasında bulunan toprak yoldan yavaşça ilerledim. Toprak yolun titreşimleri, bisikletime ve vücuduma işliyordu. Bu yollarda sürmek, yalnızca fiziksel bir mücadele değil; aynı zamanda zihinsel bir sınav. Bir süre sonra, fabrikaların sıralandığı bir anayola çıktım. Sabahın erken saatleri olmasına rağmen yol oldukça hareketliydi. İşe giden Kamboçyalı işçiler, açık kasalı kamyonlara tıka basa doluşmuş haldeydiler. Bir insanın yaşam tarzı ne kadar zor olursa olsun, zamanla bu zorluğu kanıksıyor. Belki de mutluluğun sırrı, koşullardan bağımsız olarak hayatı olduğu gibi kabullenmekte yatıyor. Bu ülkenin imajı ve insanları yavaş yavaş beynime bu şekilde oturmaya başlıyor.

Güney Asya’da hangi mevsimde olursa olsun sabah erken kalkıp yola koyulmak gerekiyor. Ben kış mevsiminde burada olmama rağmen daha sabah 9’da sıcaklık 25 dereceye ulaşıyor. Saat 10-11’e kadar yapılan yol, günün geri kalanına büyük bir avantaj sağlıyor. Mevsim dolayısıyla öğle saatlerinde bile fazla rahatsız olmadan sürebiliyorum, ancak buranın yaz aylarında nasıl kavurucu olduğunu daha önce burayı gezen gezginlerden dinlemiştim. Özellikle yakın zamanda burada pedallamış olan Yasemin ve Murat’ın (dünyaperestiz) videoları ülkenin önizlenimi açısından çok faydalı oldu. Zaman zaman düşünüyorum; doğa, insanı kendi ritmine uymaya mecbur bırakıyor. O ritme karşı direnmek, suya karşı kürek çekmek gibi. Sabahın serinliğinde pedallamak, doğanın sunduğu bir pencere ve bu pencereyi kullanmayanlar, öğle sıcağında onun acımasız yüzüyle karşılaşıyorlar. O yüzden sabah 5 gibi uyanıp 45 dakika içinde yolda olmayı Güney Asya seyahatimde alışkanlık haline getirdim ve bunu hiç aksatmadım.

Kamboçya’nın ulaşım ağı oldukça basit. Ülkede dört ana yol var. Bunlardan ikisi doğu-batı ekseninde uzanıyor. Diğer ikisi de Kuzey-güney. Doğudan batıya olan iki ana yol ülkenin omurgasını oluşturuyor. Birisi, ülkenin ortasında yer alan Tonle Sap Gölü’nün kuzeyinden geçerek önce Siem Reap’e ve oradan Tayland sınırına kadar uzanıyor. Diğeri ise gölün güneyinden Battambang’a doğru ilerleyip Tayland sınırına yaklaşınca gölün kuzeyinden giden yol ile tekrar birleşiyor. Kuzey-güney doğrultusunda uzanan ise diğer iki anayol. Bunların dışında kalan yolların büyük bir kısmı ise toprak-gravel yollar. Bu dört ana yol, Kamboçya’nın ekonomisini taşıyor. Asfaltın olmadığı bu coğrafyada, yaşam bu tozlu yolların etrafında şekilleniyor. Yolun sağında ve solunda sıralanmış evler var; buranın bir “arka sokağı” yok. 700-800 kilometrelik bir yol boyunca, tüm ülke bu şeridin çevresinde yaşıyor. Bunu görmek, bana zamanın ne kadar farklı aktığını düşündürüyor. Büyük şehirlerin gökdelenleri arasında kaybolan modern insan için, burası neredeyse başka bir zaman dilimi gibi. Burada zaman sanki çok daha yavaş ilerliyor, günler daha uzun, saatler ise 60 dakikadan fazla gibi. Teknoloji ise oldukça geride. Fakat akıllı cep telefonları Kamboçya halkının kafasını çok karıştırmış. Bildiğiniz üzere Türk insanları 2000’in başlarından itibaren internet ile tanıştılar, kablolu bağlantıların ardından cep telefonlarımız ile her şeye anında erişebilir hale geldik. Biz telefonlara, masaüstü bilgisayardan ve laptoplardan geçtiğimiz için teknoloji bizler için adım adım ilerledi fakat kamboçya halkı bilgisayar ve kablolu internet evresini atlarak doğrudan mobil internet ve akıllı telefonlara kavuştuğu için kendilerini dipsiz kuyunun içinde buldular. Halkın en büyük eğlencesi 1.5 dolarlık 15gb internet ile kaydır kaydır bitmeyen TikTok videoları 😆 Şu an Kamboçya TikTok ile oldukça meşgul halde diyebilirim.

Kamboçya evleri de oldukça ilginç. Geleneksel olarak kolonlar üzerine inşa ediliyorlar. Zemin kat boş ve örülü duvar yok, yaşam alanı merdivenle çıkılan üst kısımda yer alıyor. Bu mimari tercih, hem yağmurlu mevsimlerde su baskınlarına karşı bir önlem hem de sıcak iklimde gölge alan yaratmanın bir yolu. Evlerin altındaki boşluk genellikle ticari bir alan olarak kullanılıyor ve insanlar günlerinin çok büyük bir kısmını bu alanda geçiriyor. Bu alt kısımlarda mutfak, tuvalet, hamak gibi imkanlar da var. Kadınlar bu alt kısımlarda yemek yapıp satarken, erkekler ise lastik tamiri, bakkalcılık ve ufak tefek tamir işleriyle uğraşıyorlar. Bir dükkâna girdiğinizde aynı anda restoran, bakkal ve tamirciyle karşılaşmak oldukça sıradan bir durum. Başta şaşırtıcı gelen bu yaşam tarzı, zamanla anlam kazanmaya başlıyor. İş kaynaklarının azlığı, insanları bu şekilde çalışmaya yönlendiriyor. Hayatta kalmak için çok yönlü olmak gerekiyor; bu, belki de modern dünyanın unuttuğu bir beceri. Kaçınız işini kaybetse farklı bir sektörde çalışıp para kazanmaya başlayabilirsiniz? Ya da el becerileriniz ile kaçınız para kazanabilir? Kamboçya halkı bunu başarabiliyor.

Ben Kamboçya’da gezmeye doğudan başladım. İlk büyük şehir olan Svay Rieng’den yola çıktım ve Phumi Banam’a kadar pedalladım. Oradan Mekong Nehri’ne ulaşacak, ardından nehri kuzeye doğru sağından takip ederek Phnom Penh’e varacağım. Sonrasında, Phnom Penh ile Poipet arasındaki yolu izleyerek Tayland’a geçeceğim. Bu rotada en çok etkilendiğim yerlerden biri, Phumi Banam’dan kuzeye doğru ilerlediğim güzergâh oldu. Yol boyunca gördüğüm manzaralar, insanların yaşam tarzı ve doğanın sunduğu muhteşem görüntüler, hayatım boyunca unutamayacağım bir deneyim sundu bana.

Bazen, bu tür yolculukların insanın zihninde nasıl bir iz bıraktığını düşünüyorum. Bir harita üzerindeki yolları takip ederken, aslında kendi içimizde de yeni yollar keşfediyoruz. Kamboçya’nın toprak yollarında ilerlerken, bir yandan da kendi içime doğru bir yolculuk yapıyorum. Bazen, en güzel yollar asfalt dökülmemiş olanlar oluyor. Yol, yalnızca gidilecek bir yer değil; bir anlam arayışı, bir keşif süreci. Beden yoruldukça zihin açılıyor, toz kalktıkça düşünceler netleşiyor. Ve belki de yolculuğun asıl güzelliği, varılacak yer değil; o yolda öğrenilenlerdir.

Güney Asya Turu – Bölüm 2

Melih Akdoğan — Thu, 20 Mar 2025 19:22:13 +0000

Uçakta oldukça şanslı bir koltuğa denk geldim. Ayağımı uzatsam bile ancak karşıya dokunabiliyorum. 11 saat sürecek bir yolculuğun rahat geçmesi için süper oldu. THY biraz bozmamış mı ya? Yemekler kötü idi, kalkıştan hemen sonra menü dağıtıyorlar ama iki yemek seçeneğinden sadece birinin kaldığını söylüyorlar fakat diğer koridor tarafında bittiği iddia edilen yemekten hala dağıtıyorlar. İçecekleri öyle küçük miktarlarda veriyorlar ki, bardak dibine kola döken otobüs muavinleri görse kıskanır. Dünya dertleri işte ne yapalım.

Vietnam’da Tan Son Nhat Havalimanı’na indik ve burası hayatımda gördüğüm en kötü havalimanı olabilir. Öncelikle, pasaport kontrolünde inanılmaz bir kuyruk vardı ve tam bir saatten fazla beklemek zorunda kaldım. Asya’da devlet memurlarının çalışma tarzı çok farklı; işleri hızlıca halledip kuyruğu eritmek yerine, yavaş ama doğru yapmaya odaklanıyorlar. Arkada bekleyen yüzlerce insanın durumu umurlarında bile değil. Kuyruk isterse 5 kilometre olsun, asla endişe etmezler. Olurda tuvaletiniz falan gelir de tuvalate gidip gelirseniz sıranızı zaten kaybedersiniz.

Nihayet sıram geldi ve geçiş yaptım, ancak bu kez başka bir bekleme alanında buldum kendimi. Uçaktan çantalar hâlâ çıkmamıştı! O kadar uzun süre pasaport kuyruğunda beklediğim için çantalarımın çoktan geleceğini, hatta belki bir veya bir kaç tanesinin çalınmış olabileceğini bile düşünmüştüm. Ama hayır, tam 1-1,5 saat boyunca bagaj bekledim. Memurları yavaş olan bir ülkenin bagaj taşıyıcılarının hızlı olmasını beklemek zaten komik olurdu.

Beklerken kendi kendime bu durumu sorgularken, bir anda devasa bisiklet kutumun bagaj bandına yerleştirilmeye çalışıldığını gördüm. Kutuyu hemen aldım ama diğer çantalar hâlâ ortada yoktu. Bir 45 dakika daha geçti, çantalarım hâlâ görünürde yoktu. Artık beklemekten sıkıldığım için bagaj konveyörünün etrafında bir tur atayım dedim ve ne göreyim? Çantalarım, yerde sırt sırta vermiş bir şekilde öylece duruyor! Biri almış ve zemine koymuş. Normalde bagajlar sahipleri almazsa bantta döne döne aynı yerden geçmeye devam eder ama benimkiler bir şekilde kenara çekilmiş.

Neyse, sonunda bütün eşyalarımın eksiksiz ve hasarsız bir şekilde gelmesi mutlu olmam için şimdilik yeterli idi. Bir sepete attım hepsini ve biraz daha ileriye gidip bir kaç kapı geçerek çıkışa yakın bir yerde bisikletimi kurmaya başladım. Peki ne olsa beğenirsiniz? Pompa çalışmıyordu! Tur öncesinde babamın bisikletinde duran pompayı ondan çıkarıp kendi bisikletimin pompa yuvasına takmıştım. Bisiklet dükkanı sahibi olup böyle garibanlıklar yapmak bize düşerdi tabii! Şaka bir yana, babamın pompası gerçekten iyiydi, o yüzden onu almıştım. Ama büyük bir sorun vardı: Babamın bisikleti ince siboplu, benimkisi ise kalın siboplu iç lastik kullanıyordu. O yüzden Pompanın ucunu ters çevirmem gerekiyordu ve bazı parçalar kalın tarafta eksik kaldığı için hava sıkışıp lastiğe gitmiyordu. Bir şekilde ince tarafın contalarını diğer tarafa uydurarak lastikleri biraz olsun şişirmeyi başardım. Eğer havalimanından çıkıp 3-5 kilometre gidebilirsem, hava basabileceğim bir yer bulacağımdan emindim. Çünkü burası motosikletlerin adeta cehennemi! Her yerde motosiklet tamircileri var. Öyle büyük dükkânlar hayal etmeyin; tamirciler sokak ortasında, seyyar tezgâhlarda çalışıyor. Adamlar koca koca motorları resmen kaldırımda söküp tekrar topluyorlar.

Türkiye’de iken airola diye bir app’ten E-sim almıştım onu bir türlü aktive edemedim. 5-6 tane telefon dükkanı gezdim ama en sonuncusu nihayet sorunu anlayıp bir şekilde halledebildi. Türkiye’den getirdiğim küçük bir tekilayı kendisine ikram ettim. Çok mutlu oldu. Son olarak, havalimanında 50 dolar bozdurarak dışarı çıkayım dedim. Ne olur ne olmaz, cebimde biraz yerel para bulunsun. Havalimanının son kapısını da geçtikten sonra o asya sıcağı yüzüme vurdu yıllar sonra tekrar.

Allah’ım, bu nasıl bir trafik! Her yer motosiklet dolu. Mesela yolun en sağından gidiyorsunuz ama ileride yol ikiye ayrılıyor ve sizin soldan devam etmeniz lazım. Sorun şu: Geçmek için bir saniye bile boşluk bulamıyorsunuz! Muhtemelen bu işin raconu bekleyerek yol almak değil.

Sola geçebilmek için abartısız 6-7 dakika bekledim. O sırada diğer insanları da izledim ve fark ettim ki bekleyerek karşıya geçmek mümkün değil. Tek çözüm, yavaş yavaş, milim milim kendine yol açmak. Sonuçta kimse üstümden geçecek değil! Ama burada birkaç kez trafiğe karışınca aslında sürücülerin ne kadar profesyonel olduğunu anlıyorsunuz. Size gerçekten yol veriyorlar, tabii ki sadece birkaç saniyeliğine—iyi değerlendirmeniz lazım! Korna da bolca çalıyor ama agresiflikten değil; “Ben buradayım, dikkatli ol” demek için. Kimsenin sizinle kişisel bir derdi yok.

Havalimanından kalacağım yere kadar 8-9 kilometre pedallamam gerekiyordu. Konaklayacağım yer, Bui Vien Sokağı’na yaklaşık 300 metre mesafedeydi. Burası Airbnb’den tuttuğum oldukça enteresan bir evdi. Öncelikle, kata ulaşmak için bir şarap dükkânının içinden geçmeniz gerekiyordu! Dükkânın sahibi, tatlı bir Amerikalı abi idi. California’dan gelmiş, Vietnamlı bir hanım bulmuş ve burada bir dükkân açmış.

Şunu bilmekte fayda var: Asya’da kafanıza göre dükkân açamıyorsunuz. Genellikle bir yerel ortağınız olması gerekiyor ya da evlenip iş yerini eşinizin üzerine açmanız lazım.

Adam dükkânda deli gibi çalışırken hanım ablamız bilgisayar başında sanal kumara dalmıştı. Ben de yol yorgunluğu ile içeri girip, “Kaptan, ver bir soğuk bira!” dedim.

Düldülüm de benimle beraber içeride tabii, onu hiçbir yere bırakmam! ❤️ Eğer olurda bu taraflara yani Ho Chi Minh şehrine yolu düşen olursa muhakkak buraya uğrayın ve mekanı deneyimleyin. İsmi ”Terroir Bar”

Uçaktan saat 18.00 gibi inmiştim. Havalimanından ancak 21.00 gibi çıkabildim ve kalacağım yere ancak 22.00 civarında ulaşabildim. Barda ilk soğuk biramı içtikten sonra, eşyalarımı odama bırakıp biraz dışarı çıkıp dolanmaya karar verdim.

Hava inanılmaz sıcaktı. Oysa gelmeden önce hava durumu tahminlerine baktığımda bu kadar sıcak olmaması gerekiyordu. Ho Chi Minh biraz enteresan bir yer. İnsanlar kaldırımlarda, dükkânların önünde küçük plastik sandalyelerini atıp oturuyorlar. “Ne var, burada da yapıyorlar” diyebilirsiniz ama buradaki olay başka bir seviye.

Bir kaldırımı düşünün: Arka arkaya en az 6-7 sandalye dizili ve neredeyse her dükkânın önünde böyle bir oturma düzeni var. Üstelik kaldırımlar sadece insanlarla dolu değil; bir sürü motor da kaldırıma park edilmiş. Yani yayalar için yürünecek yer kalmıyor ve mecburen araçların gittiği yolda yürümek zorunda kalıyorsunuz. Ama bir noktada bunu normal karşılamaya başlıyorsunuz. Çünkü sokakta gördüğünüz her insanın bir motosikleti var. Bu kadar motoru nereye koyacaklar?

Bu sorunu ancak şöyle çözebilirler herhalde;

•Bir sıra yayalar için yürüyüş alanı,

•Bir sıra motosikletler için park alanı,

•Bir sıra motosikletlerin kullanımı için yol,

•Bir sıra da arabalar için yol

Ho Chi Minh sokaklarında biraz dolandıktan sonra evime doğru yürümeye başladım. Yolda 7 eleven görünce doğrudan içine girdim ve eve giderken bir bira içmeye vaktim var dedim kendi kendime. Geçen sene Japonya’da iken bol bol içtiği Sapporo gözüme çarptı. Böyle tatlar özleniyor. Eve varınca güzel bir duş aldım. Odamda yukarıya doğru açılan geniş bir pencere vardı. 90 derece yukarıya doğru tamamen açtım. Uzun yolcuğun, saat farkının, alkolun ve bedensel yorguluğun etkisi ise yatağa atladıktan 1 dakika sonra uykuya daldım…

Ama 15 dakika sonra çılgın bir sesle uyandım!

Dolu yağmaya başlamıştı—hem de öyle böyle değil. Yağmurla karışık, sert dolu taneleri yukarı doğru açtığım cama vuruyordu. Meğer bu kadar sıcak olmasının sebebi buymuş. Az önce neredeyse tamamen açtığım pencerenin kırılma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını fark ettim. Hemen camı biraz eğip kapattım, sonra da yağmurun tatlı sesi eşliğinde tekrar uykuya dalmaya çalıştım.

İlk seyahat günleri her zaman zordur. Uzun uçak yolculuğunun etkisi, yeni bir ortama alışma süreci derken insan kolay adapte olamıyor. Kimileri jet lag’dan etkilenmez ama ben normalde çok düzenli bir uyku programına sahip olduğum için, en ufak bir saat değişikliğine bile adapte olmam günler sürüyor.

Sabah erkenden kalkıp giyindim ve kendimi dışarı attım. İlk durağım War Remnants Museum olacaktı. Oraya ulaşmak için yaklaşık 2 kilometre yürümem gerekiyordu, ama bu yürüyüş oldukça keyifli geçti. Yol boyunca birkaç büyük parkın içinden geçtim ve her biri birbirinden güzeldi. Parklarda insanlar, ayaklarıyla oynanan bir tür badminton benzeri oyun oynuyorlardı. Görünüşe göre oldukça zor bir oyundu.

Müzeye vardığımda gezime bahçeden başladım. War Remnants Museum, Vietnam-Amerika Savaşı’ndan kalan kalıntılar ile oluşturulmuş bir müze. Bahçede Amerikan yapımı helikopterler, zırhlı araçlar ve tekneler sergileniyordu. Bir M48 tankı da hemen kapıdan girişte sağda idi. Şu tankı dünyada görmeyeceğiniz ülke sayısı bir elin parmaklarını geçmez. Haha bazen belçika’da bir dağ tepesinde bazen asya’da bir köyde. Fransızlardan kalma bir giyotin de vardı. Bahçenin bir köşesinde ise savaş sırasında tutuklanan insanların gözaltında tutulduğu “güneş banyoları” bulunuyordu.

Müzenin içi ise çok daha çarpıcıydı. Bir resim sergisi, savaşta kullanılmış mühimmatlar, silahlar, Agent Orange (Portakal Gazı) kutuları, insan kalıntıları ve hatta su içinde sergilenen ceninler bile vardı. Sergilenen bazı şeyler o kadar sarsıcıydı ki, ne buraya yazmaya ne de gezerken fotoğrafını çekmeye elim vardı. Vietnam-Amerika Savaşı’nın korkunç etkileri hâlâ ülkede hissediliyor. Agent Orange o kadar ölümcül bir kimyasal silah ki, sadece insanları değil doğayı da yok ediyor. Bitkileri kurutuyor ve toprağı uzun yıllar verimsiz hale getiriyor. Savaş sırasında yaklaşık 20 milyon galon kullanıldığı tahmin ediliyor ve etkileri nesiller boyu süren genetik bozukluklara yol açıyor.

Müze içinde ayrıca Amerikalılar gezerken serinlesin diye soğuk kahve satan bir dükkan vardı. Asyalılar böyle işte 😆

Müzeden çıktıktan sonra Independence Palace’a gittim ve orayı da gezdikten sonra şehri dolaşarak başladığım noktaya geri döndüm.

Akşam, eski bir arkadaşım olan Jen ile buluştum. Kendisi yarı Japon (Hokkaidolu), yarı Vietnamlı. Geçen yıl Tokyo’da tanışmış ve birkaç gün birlikte vakit geçirmiştik. Onunla burada tekrar karşılaşmak güzel bir sürpriz oldu. Birlikte akşam yemeği yedik, ardından bir barda bira içtik ve birkaç farklı mekân gezerek geceyi keyifli bir şekilde tamamladık.

Saigon, yani Ho Chi Minh City, yakın geçmişinde büyük bir savaş yaşamış bir şehir ve bunu sokaklarında hissetmemek imkânsız. Burayı gezerken, o günleri bizzat hatırlayan ve hâlâ hayatta olan insanlarla aynı sokakları paylaşmak çok garip bir his.

Sokak köşelerinde yaşlı amcalar, sigaralarını tüttürüp buzlu kahvelerini yudumlarken, tavlaya benzer oyunlarını oynuyorlar. O insanların bir zamanlar savaşın tam ortasında yaşadığını bilmek insanın içine dokunuyor. Yüzlerindeki çizgiler, belki de o zorlu günlerin izlerini taşıyor. Her çekilen sigara dumanında, belki de hafızalarından bir anı canlanıyor.

War Remnants Museum’u gezdikten sonra, şehirdeki birçok eski binaya bakarken ister istemez savaş günleriyle bağlantı kuruyorsunuz. O anları birebir yaşamamış olsak da, hayal etmek zor olmuyor. Girdiğiniz bir kafe ya da bar, bazen 70’li ve 80’li yılların tasarımına sahip olabiliyor. Bu nostaljik atmosfer, insana sanki ülkede her an savaş çıkacakmış gibi tuhaf bir his veriyor. 😃

Ertesi gün Jen ile birlikte Decathlon’a gittik. Ocağım için propan tüp almam gerekiyordu, ancak Decathlon’da bulamadım. Bu arada, Saigon’un ilk metro hattı yeni açıldığı için ay boyunca metro ücretsizdi. Vietnam halkının metroya olan sevincini anlatamam—herkes fotoğraf çekiyordu! İlk istasyonda TikTok videoları için özel bir alan bile yapmışlardı. Gidiş yolunda kendime bir vietnam şapkası aldım. Non-la olarak adlandırılıyor, konik şapka demek. Bu şapka işi bir misyon arkadaşlar. Maalesef her ülkeden şapka almak gibi bir huyum var. Ev bir sürü medeniyetten şapka barındırıyor. Non-la şapkamı kaybetmeden 1250km pedal çevirip, üç ülke geçerek eve ulaştırmam gerekiyor.

Decathlon’da tüp bulamayınca, alternatif çözümler aramaya başladık. Vietnam’da bolca tüp bulunuyor, ancak vidalı değil. Bunun üzerine Facebook’ta bir outdoor grubuna ulaştık ve oradaki üyeler bize bir adres verdiler. Gece vakti verilen adrese gittik, tüpü aldım ve tekrar şehre döndük. Ancak dönüş yolunda fark ettim ki cüzdanımı orada unutmuşum! Neyse ki Grab uygulaması imdadıma yetişti. Cüzdanımı bir poşete koyup kurye ile geri gönderdiler.

Gecenin sonunda, Jen ile birlikte güzel bir restoranda yemek yedik. Saigon, hatıralarımda hep güzel kalacak. 😊

Güney Asya Turu – Bölüm 1

Melih Akdoğan — Thu, 13 Mar 2025 18:19:23 +0000

Mail adresime Vietnam vizesinin tekrar onaylanmadığına dair 15. kez e-posta düştü. Meğer eksik doldurduğum alanlar varmış. Eksik olduğu için vize başvurusu değerlendirilmeden geri dönüyor. 2025 yılında yaşıyoruz yahu, gerçi vize başvurusu yaparken 2024’teydik… Neyse, konu bu değil. Madem boşluklar var, o zaman sayfa sonuna gelindiğinde eksik alanlar olduğu için onaylanmasın! Boş bıraktığım kutucuğa geri dönmemi sağlasın sistem. Ama zaten hiç bir yeri boş bırakmamıştım. Bence bu bir yıldırma politikası; bir noktada vazgeçmemizi istiyorlar. “Başlarım vizesine!” dedim ve son bir kez e-vizemi onay için gönderdim, o an sayfayı onaylamak, kapatmak daha kolayıma geldi herhalde. Eğer yine onaylamazlarsa başvurumu devam ettirmeyeceğim, Bu son denemem olacak. 30 dolarım da yandı… Onlar kazandı.

Hemen Türk Hava Yolları’nın sitesine girip Kamboçya (Phnom Penh) gidişli, Tayland (Bangkok) dönüşlü biletimi aldım. Biletim 38.000 TL tuttu (yaklaşık 1.000 USD). Henüz sahibi olmadığım bir “düldülün” gidiş-gelişi de benim biletime ek olarak 8.000 TL tuttu. Eğer bu seyahati bisiklet ile yapmıyor olsaydım, aktarmalı ve ucuz uçuşlardan birini değerlendirirdim. Fakat bisikletimin bir uçaktan inip diğerine binmesini istemiyorum. Bir çantamın kaybolması, bisikletimde bir kompenantın zarar görmesi bana zaman ve para maliyetine sebep olabilir. İşte böylece yeni bir seyahatin kapısını aralamış oldum. Seyahate henüz iki ay var ama hâlâ bir bisikletim yok ve hiçbir hazırlığım da yok. Zaten genelde seyahatlerime son anda hazırlanan bir insanım. Son gün hazırlanınca daha iyi odaklanıyor ve hiçbir şeyi unutmayacakmışım gibi hissediyorum.

Bisikletim yok derken, teknik olarak 100’ün üzerinde 4130 çelik bisiklete sahibim. En azından onlar satılana kadar nüfusumda kalıyorlar; yeni sahipleri aldığında benden düşüyorlar. Ama teknik olarak satılmayan her bisiklet şu an benim diyebilirim. Sadece bir tanesinin yanına gidip “Sen artık benimsin, seni kimseye vermeyeceğim!” deyip bağ kurmam gerekiyor. Haha.

Aradan geçen birkaç günün ardından Vietnam’dan e-posta geldi: “Bravo Melih Bey, Vietnam’a girmeye hak kazandınız!” Düpedüz vizem çıkmış! Hayda… Ama ben uçak biletimi almıştım! Hemen THY yardım hattını aradım. “Hoş geldiniz, beş gittiniz, değerli müşterimiz…” vs. derken, 5.000 TL ceza ödeyerek gidiş biletimi Kamboçya’dan Vietnam (Ho Chi Minh) olarak değiştirdim. Şimdi her şey istediğim gibi oldu.

Gelelim bisiklet meselesine. Aslında 2018 model, ilk üretim 26” jant, V fren Satrai Explorer’lardan birine sahibim ama bu turda yeni bisikletlerden birini test etmek istiyorum. Ancak yeni bisikletlerin varış tarihi ile benim çıkış tarihim arasında sadece iki gün var. Yetişecek olsa bilr bisikleti montaj yapıp, test etmek için hiç vaktim olmayacak. O yüzden bu riski almayacağım ve 2023 model kadrolardan birini toplayacağım.

İsrail-Filistin olaylarından dolayı Süveyş Kanalı bazı gemilere kapatıldı. Yemen’deki Husiler, Avrupa’ya doğru ilerleyen ticaret gemilerine saldırıyor. Bu yüzden birçok gemi Afrika’yı dolaşmak zorunda kalıyor. Son olarak 100 yıl önce yani 1915’te süveyş yapımına başlamadan önce gemiler böyle dolaşıyordu! Afrika’yı dolaştıkları için varış sürelerine 80-90 gün ekledi. Şimdi neden bunu anlattın diyeceksiniz; çünkü en son model Satrailer o gemilerin birinde, bir 40’lık konteynerin içinde kuzu kuzu yatıyorlar. Son güne kadar beklesem bile maalesef bisikleti test etme fırsatım olmayacak. Bu yüzden bisikletimi gitmeme 10 gün varken toplamaya karar verdim. Bu 2023 model bir kadro üzerine oluşturduğum bir bisiklet oldu. Toplarken de bir video çektim. Videoyu yazı sonuna ekledim.

Bisikletim aslında satışta olan Satrai Beast modelinin biraz şımarık bir versiyonu. SRAM XO1 AXS wireless grup set, White Industries furç seti, SRAM Maven hidrolik fren seti (2024 yılının en güçlü freni), Busch & Müller 100 lux far, Zipp borular gibi oldukça pahalı ekipmanlar kullandım. 8 yıldır dükkan işletiyorum, 12-13 yıldır da bisiklet turculuğuyla ilgileniyorum. Eğer bisiklet parçaları ve hissiyatı üzerine konuşacak olursam tek söyleyebileceğim şey şudur: Bisiklete harcadığınız her kuruş, keyif olarak geri dönüyor.

Bir furç seti nasıl 200 Euro olabilir diyorsun ama o 200 Euroluk furç setiyle bir ay vakit geçirdikten sonra başka bisiklete geçtiğinde sanki furçta problem varmış gibi hissediyorsun. Oysa aslında bir problem yok, furç normal; sadece standartı yükselttiğin için artık her furcun o 200 Euroluk furç hassasiyetinde olmasını bekliyorsun. Amerikalılar pahalı bisiklet ürünlerini pazarlarken “precise” kelimesini bolca kullanır. Yani ürünlerin çok hassas üretildiğini vurgularlar. Örneğin bir bisikletin arka göbeğini düşünelim. Eğer rulmanların oturması gereken tam merkez noktası aslında göbeğin tam merkezi değilse, göbek çok hızlı dağılır. Çünkü bu göbekler inanılmaz bir yük altında dönüyor. Turlarda günlük 6-7 saatlik pedal çevirdiğini ve turların aylarca sürdüğünü düşünürsek, tekerlekler milyonlarca kere tur atıyorlar. Eğer göbek üretim aşamasında 100’de 1 hassasiyetle üretilirse, rulmanlar tam merkezde olmayabilir ve göbek asimetrik döner. Bunun sonucunda rulman bir noktadan daha fazla yük alır ve hızla aşınır. İşte bu yüzden Çin malı, renkli, çatara patara ses çıkararak dönen göbekler çabuk bozuluyor.

Öte yandan Industry Nine, Chris King, White Industry, Dt Swiss, Hope gibi markalar bu göbekleri eşek gibi elektronik cihazlarla 1000’de 1, hatta 10.000’de 1 hassasiyetle ölçüyor. Avrupa’dan ithal milyon Euroluk CNC makinelerinde yine 100.000 de 1 gibi hassasiyetle işliyor, özel rulmanlar kullanıyor ve üzerine “Made in USA”, ”Made in Germany, UK vs” yazıp 300-400 dolara satıyor. İşte bu göbekler hatasız dönüyor ve rulman hiç bir zaman yorulmuyor. Ayrıca kullanılan miller ise gerçekten çok güçlü olduğundan yamulma kırılma gibi durumlar yaşamanız imkansıza yakın diyebilirim. Arkadaşlar o göbekler inanın 300-400 doları fazlası ile hak ediyor. İşte furç ile yaşadığım deneyimde tam olarak bu. Güzel üretilmiş bir kadronun headtube borusuna reaming(raybalama) yaptık. Ardından mükemmel hassasiyet ile üretilmiş ve rulmanları çok güçlü olan bir furç takımı kullandık. Sonuç, hissiyat gerçekten muazzam oluyor. Gelen hafifliğin yanında kalite ve güven hissi de insanı mutlu etmeye fazlası ile yeterli.

Neyse, furç diyorduk, nerelere geldik… Ama bu blogu açmamın amacı yıllarca edindiğim teknik bilgileri paylaşmak ve biraz da seyahatlerimden bahsetmek. Bisiklet mekaniğine sık sık gireceğim, haberiniz olsun!

Bisikletim çok güzel oldu. Gidon bandı konusunda haklısınız, yakışmadı ama kirlenince güzel olacak diye umuyorum. Aşırı rahat bir headset, akıcı göbekler ve en önemlisi: pedal çevirirken sıfır ses! Arka göbek sesi hariç hiçbir ses sevmem. Pedal çevirirken gelen çıtırtılar, bagaj veya çantalardan gelen tıkırtılar, aksesuar titreşimleri… Bunların hiçbiri bana göre değil. Bu yüzden mümkün olduğunca solid, stabil, tek parça, eklemsiz ürünler kullanmaya gayret ediyorum.

Bisikletimle 6-7 gün vakit geçirdim ve 30 Aralık’ta koliledim. Üzerine “Yan yatırmayın” yazısını Vietnamca, Türkçe ve İngilizce olarak yazdım ve güzelce streçledim. 31 Aralık’ta herkes yılbaşı telaşındayken ben de havalimanına gitme telaşına girdim. Yan dükkan komşum Adem abi sağ olsun, beni bıraktı. Havalimanındaki şu tekerlekli taşıyıcılar tam bir dolandırıcılık! Üstelik kredi kartıyla çalışan makine bulmak neredeyse imkansız. Bir yabancı bu ülkeye ilk defa adım attığında bu tekerlekli taşıyıcıları nasıl kullanıyor çok merak ediyorum. Çoğu ülkede ücretsiz olan bu arabalar bizde 70 TL ve iade etmek bile işkence gibi. Bazen bu ülkenin vatandaşı olmaktan sıkılıyorum.

Havaalanında yılbaşı gecesinden bir kare ile yazımı sonlandırıyorum. Yeni bir yıla havalimanında girmek enteresan bir deneyim oldu. saat 12’den önce girersem çıkış pulu 500 lira, 12’den sonra 750 lira 😆 olaya bak. Şansa yaşıyoruz valla. Orta alanda içki ucuzdu. 3 al 2 öde mi, 2 al 1 bedava mı ne işte, bir zıkkım vardı, ondan faylandım. Hepsi 6.5 dolar tuttu. Cebe kalan 250 lira kar alkole gitti iyi mi? 😂 Bir sonraki yazıda artık seyahat anılarımı anlatmaya başlayacağım. Okuduğunuz için teşekkürler! Yorum yapmaktan çekinmeyin, elden ele! 🚴‍♂️